Na tien jaar neemt Judith Kuypers afscheid van Veilig Thuis. Per 1 september start ze als Nationaal Coördinator Geweld tegen Vrouwen en Huiselijk Geweld. Een nieuwe landelijke functie, bedoeld om meer samenhang en slagkracht te brengen in de aanpak van geweld tegen vrouwen, huiselijk geweld en kindermishandeling. Judith neemt een schat aan ervaring mee: als directeur-bestuurder van SMO Breda, Safegroup en Veilig Thuis West-Brabant, en de afgelopen jaren als voorzitter van het Landelijk Netwerk Veilig Thuis. In dit afscheidsinterview blikt ze terug op tien jaar Veilig Thuis en kijkt ze ook vooruit. “Er liggen goede plannen, het wordt tijd dat we die omzetten in actie.”
Pionieren met elkaar
Toen Judith tien jaar geleden begon als directeur van Veilig Thuis Zuidoost-Brabant, was Veilig Thuis een organisatie die nog volledig op poten moest worden gezet. De Advies- en Meldpunten Kindermishandeling en de Steunpunten Huiselijk Geweld waren samengevoegd tot één organisatie voor iedereen van 0 tot 100 jaar. Op papier was die samenvoeging gemaakt, in de praktijk moest dat nog gebeuren.
“In mijn eigen regio moesten drie verschillende organisaties één geheel worden. Je had te maken met verschillende culturen en het denken van 0 tot 100 zat nog lang niet overal tussen de oren”, weet Judith nog goed. “Bovendien kregen we al snel een enorme hoeveelheid vragen en meldingen binnen. Niemand had erop gerekend dat het er zoveel zouden zijn.”
Wat Judith zich vooral herinnert uit die beginperiode, is de bereidheid om elkaar te helpen. De nieuwe Veilig Thuis-organisaties stonden overal voor dezelfde opgave en niemand had alle antwoorden. “Een regio had al procesbeschrijvingen en deelde die met de rest. Een ander had een klachtenprocedure liggen en zei: gebruik die maar. Iedereen ondersteunde elkaar. Als je samen voor zo’n complexe opgave staat, schept dat een band.”
Tien jaar later ziet Judith diezelfde reflex nog altijd. “De directeuren en managers van de verschillende Veilig Thuis-organisaties hebben een gezamenlijke appgroep. Wordt daar een vraag gesteld, dan volgen volgens haar vrijwel onmiddellijk ervaringen, kennis en adviezen uit andere regio’s. Dat vind ik echt de kracht van het netwerk van Veilig Thuis. Het is ons gelukt om elkaar al die jaren vast te houden. Dat vind ik best een kunst.”
25 regionale organisaties, één opdracht
Vanzelfsprekend is die gezamenlijkheid tussen de regio’s niet. Veilig Thuis bestaat uit 25 organisaties, ieder geworteld in een eigen omgeving en ieder met een eigen bestuurlijke en organisatorische werkelijkheid. Tegelijkertijd wordt landelijk steeds vaker gevraagd om uniformiteit.
“De zoektocht blijft: wat kun je landelijk afspreken en wat moet je regionaal laten?”, kaart Judith een belangrijke uitdaging aan. “Vanuit de decentralisatie is er bewust voor gekozen om verantwoordelijkheden in de regio te beleggen. Tegelijkertijd leeft landelijk soms de verwachting: dit is Veilig Thuis, dus dit zal overal toch hetzelfde zijn?”
Daar bevindt zich volgens de vertrekkend voorzitter van het Landelijk Netwerk Veilig Thuis een grijs gebied dat de komende jaren om antwoorden vraagt. De druk om zaken eenduidiger en landelijk te organiseren is toegenomen. Daarover spreekt het netwerk onder meer met de VNG en de ministeries van VWS en JenV. “We weten met elkaar heel goed waar de uitdagingen zitten, het ideale antwoord hebben we alleen nog niet.”
‘Je hebt echt geen idee’
Wie Veilig Thuis alleen van buiten kent, ziet volgens Judith maar een klein deel van de werkelijkheid waarin de professionals werken. “Volgens mij hebben veel mensen geen beeld van wat er allemaal bij Veilig Thuis binnenkomt. Het is ook moeilijk voor te stellen dat er zoveel geweld plaatsvindt in ons land.”
Alleen al bij Veilig Thuis West-Brabant komen ongeveer 125 meldingen per week binnen. Achter iedere melding zit een situatie die beoordeeld moet worden en waarin professionals soms onder grote druk ingrijpende beslissingen moeten nemen. Daarom raakt kritiek op de deskundigheid van Veilig Thuis-medewerkers Judith soms. “Als ik hoor: ‘ze hebben onvoldoende kennis’ of ‘ze doen het allemaal niet goed’, dan doet me dat zeer. Het doet geen recht aan de kwaliteit en professionaliteit, en ook niet aan de complexiteit waar medewerkers iedere dag mee te maken hebben. Dan denk ik geregeld: je hebt echt geen idee.”
Dat betekent nadrukkelijk niet dat Veilig Thuis boven kritiek staat, zegt ze. “Ik claim echt niet dat iedere Veilig Thuis-medewerker het altijd honderd procent goed doet. Ik ook niet. We moeten juist leren van wat we niet goed hebben gedaan, maar probeer wel het bredere beeld te blijven zien.”
‘Dit is niet houdbaar’
Haar tien jaar ervaring bij Veilig Thuis en vijf jaar bij de Vrouwenopvang neemt Judith nu mee naar haar nieuwe functie als Nationaal Coördinator Geweld tegen Vrouwen en Huiselijk Geweld. Wat haar betreft een urgente rol. “We hebben nog veel te doen om de totale aanpak te verbeteren. Het moet sneller, helderder en eenvoudiger. Er liggen allerlei goede plannen waar we ook vanuit Veilig Thuis aan hebben bijgedragen. Het wordt tijd dat die worden omgezet in actie.”
Judith benadrukt dat de opdracht niet pas begint wanneer geweld zo ernstig is geworden dat specialistische hulp noodzakelijk is. “Juist aan de voorkant moet meer gebeuren.” Taboe doorbreken, preventie, vroegsignalering en ondersteuning dicht bij mensen zijn volgens haar essentieel. “Tegelijkertijd moet de samenwerking met specialistische zorg, politie en justitie, vrouwenopvang en Centra Seksueel Geweld verder versterkt worden. Je hebt elkaar echt nodig om het in de toekomst anders te gaan doen.”
Het huidige systeem loopt volgens haar tegen zijn grenzen aan. Jaarlijks hebben naar schatting 1,3 miljoen mensen te maken met huiselijk geweld. Bij Veilig Thuis komen jaarlijks ongeveer 130.000 meldingen binnen. “Er is dus nog veel onveiligheid die niet in beeld is. We doen er alles aan om te zeggen: signaleer, vraag advies en meld. Dat lukt steeds beter, maar daardoor krijgt Veilig Thuis ook zoveel adviesvragen en meldingen binnen dat het op allerlei plekken vastloopt. Vervolgens zijn er verderop in de keten óók wachtlijsten. Ik neem dus vooral mee naar mijn nieuwe rol dat dit niet houdbaar is. Er moet echt iets gebeuren.”
Meer rust voor expertise
Op haar laatste wens voor de duizenden professionals binnen de 25 Veilig Thuis-organisaties hoeft Judith niet lang te broeden. Ze hoopt vooral dat zij meer ruimte krijgen om te doen waarvoor hun expertise bedoeld is. “Ik wil iedereen heel erg bedanken voor alles wat ik de afgelopen jaren van hen heb mogen leren. En ik wens ze toe dat we als organisaties echt toekomen aan het specialisme en de expertise die we hebben op het gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling. Dat we die deskundigheid goed kunnen inzetten.”
Het Landelijk Netwerk Veilig Thuis bedankt Judith voor haar grote betrokkenheid en inzet voor Veilig Thuis in de afgelopen tien jaar. We wensen haar veel succes en vooral veel impact in haar nieuwe rol als Nationaal Coördinator Geweld tegen Vrouwen en Huiselijk Geweld. Met haar jarenlange ervaring binnen Veilig Thuis neemt ze de kennis en lessen uit de praktijk mee naar een belangrijke landelijke positie. We kijken ernaar uit om vanuit haar nieuwe rol samen verder te werken aan een betere aanpak van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld.
